|
Manastir Lelić
Nalazi se u istoimenom selu blizu Valjeva (11 km). Manastir je zadužbina Vladike Nikolaja i njegovog oca Dragomira Velimirovića. Crkva je skromnog oblika u kome je moravski stil prožet sa novim arhitektonskim rešenjima. Ima oblik krsta sa kupolom iznad centralnog dela hrama. Sagrađena je od kamena, cigle i sige. Ispred crkve je veliki zvonik i crkveni dom. 12. maja 1991. mošti Vladike Nikolaja su prenete iz manastira Sveti Sava u Libertvilu (Ilinois SAD) u lelićku crkvu.
U porti manastira se nalazi kapela, takođe zadužbina episkopa Nikolaja. Iste godine otvoren je muzej u krugu manastirske porte posvećen sećanju na episkopa Nikolaja, jednog od najvećih umova Srpske Pravoslavne Crkve
Manastir Ćelije
Manstir Ćelije se nalazi na levoj obali reke Gradac na području sela Lelić u blizini Valjeva (5 km). Današnji materijalni ostaci manastirskog kompleksa su nastali u 19. veku i kasnije.
Kako je manastir u toku Prvog srpskog ustanka postao vojna bolnica, Turci su ga zapalili 1810. godine. Obnovljen je odmah sledeće godine i dozidana je priprata i kube. Zvonik je 1926. postavljen na severnoj strani crkve. Levo od crkve u pravcu oltara nalazi se grob Ilije Birčanina ”oborkneza ispod Medvednika” koga su turske dahije pogubile na kolubarskom mostu u Valjevu 1804.
Manastir je takođe poznat po znamenitom teologu Justinu Popoviću, doktoru filozofije koji je bio duhovnik u manastiru od 1948. pa do svoje smrti 1979. godine. Njegov grob nalazi se na južnoj strani oltara. Arhimandrit Justin je autor brojnih studija o pravoslavlju i jedan od osnivača Srpskog filozofskog društva.
Manastir Pustinja
Manastir Pustinja se nalazi u kanjonu reke Jablanica nedaleko od sela Poćuta blizu Valjeva. Iznad zapadnih vrata unutar crkve je natpis koji kaže da je gradnja započela u mesecu martu a bila završena 25. juna 1622. godine. Hram Vavedenja Presvete Bogorodice koji je podigao jeromonah Joakim, stradao je 1683. godine u vreme kada je turska vojska išla na Beč. Posle obnavljanja 1759. ponovo je porušena 1787. i 1788. Pošto ju je zapalio Paša Bušatlija ostala je u ruševinama i napuštena sledećih 40 godina.
Crkva je građena od lomljenog kamena i sige u duhu raškog graditeljstva. Crkva je pokrivena crepom a kube drvenim klisom. Godine 1848. dozidana je pravougaona priprata sa visokim zvonikom. Crkva manastira Pustinja živopisana je 1622. Zidne slike su delo zografa Jovana i Nikole. Najpoznatija je freska Jovana Krstitelja.
Manastir Jovanja
Nalazi se u neposrednoj blizini Valjeva (7 km) na putu za Poćutu i Bajinu Baštu. pripada selu Zlatarić. Crkva manastira Jovanja je najvrovatnije podignuta krajem XV ili početkom XVI veka. Priprata je dozidana 1706. kada je ceo manastir obnovljen zahvaljujući ktitorstvu braće Vitković, Jovanu i Jevti.
U prvoj polovini XVIII veka u manastiru je postojala bogoslovska škola. Turci su 1788. zapalili manastir. Stariji živopis (iz XVII veka) crkve Sv. Jovana je obnavljan nekoliko puta. Kompozicija Hristovog Raspeća na severnom zidu izdvaja se svojom monumentalnošću. Predstava Blagovesti nalazi se na istočnom luku na prostoru ispod kubeta a značajno oštećena freska, Krštenje Hristovo, na južnom zidu.
|
