Samo 11 kilometara od Valjeva, kraj puta za Šabac, znamenito mesto Brankovina po zaslužnim ličnostima, njihovim spomenicima i zadužbinama jedinstvena je prostorna, kulturna i istorijska celina. Iako se ubraja među najstarija sela valjevskog kraja, u srpsku istoriju ulazi tokom XVIII veka, vojevanjem kneza Alekse Nenadovića u austro-turskom ratu. Posle njegovog pogubljenja 1804. godine, vojskom u ovom kraju komandovao je vojvoda Jakov Nenadović a diplomatiju ustanika vodio Prota Mateja. Oni i svi Nenadovići, do književnika i putopisca čika Ljube, počivaju uz brankovinsku crkvu. U drugom delu senovite porte je humka Desanke Maksimović, koja je ovde prva slova sricala.  
 

Crkva u Brankovini - crkva Svetih Arhanđela, zadužbina Prote Mateje, podignuta je 1830. Blagodareći sačuvanim bogoslužbenim knjigama, umetničkim predmetima i istorijskim dokumentima i obogaćena prilozima tokom XIX veka, sadašnja riznica crkve čuva krst relikvijar iz X veka, Hadži Ruvimov duborezni krst, Veliko jevanđelje koje je Prota doneo kao poklon ruskog cara, ručni krst Protin, ikone Sv. Arhanđela Mihaila, Sv. Jovana i Sv. Nikole, stare knjige Antologion, Psaltir, Trebnik, Minej...
  

 

 Pored crkve i svetlih grobova današnji posetioci Brankovine u crkvenoj porti mogu da vide sobrašice sobrašice, stare drvene kućice za porodična okupljanja u vreme crkvenih praznika.
Neposredno uz crkveno dvorište, sa druge strane potoka, nalazi se nekadašnje školsko dvorište, a u njemu dve stare školske zgrade, sa prigodnim muzejskim postavkama. U starijoj, podignutoj 1836. godine nalazi se postavka o razvoju školstva u Srbiji u 19. veku, sa rekonstrukcijama učionica, a u novijoj, podignutoj na samom početku prošloga, 20. veka je postavka posvećena Desanki Maksimović. U toj školi je učila, ali kao ćerka učitelja i stanovala, poznata srpska pesnikinja.